μεγάλο κοινό

Οι καρχαρίες αποτελούν οργανισμούς ιδιαίτερης σημασίας όντας ανώτεροι θηρευτές και ακρογωνιαίοι λίθοι της δομής και της ισορροπίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

Είναι από τους αρχαιότερους οργανισμούς των θαλασσών με ιδιαίτερα ανεπτυγμένη νοημοσύνη και κοινωνική δομή. Δυστυχώς μέχρι σήμερα αποτελούν το πλέον παρεξηγημένο θαλάσσιο είδος, κυρίως λόγω αβάσιμων και αντιεπιστημονικών στερεοτύπων κινηματογραφικών ταινιών και αφηγήσεων στα μέσα ενημέρωσης στα οποία παρουσιάζονται ως «άμυαλοι και αδυσώπητοι θηρευτές». Η αντίληψη του κοινού, σε συνδυασμό με τα βιολογικά χαρακτηριστικά τους (πολύ χαμηλούς αναπαραγωγικούς ρυθμούς; 2-4 μικρά ανά έτος, εκτεταμένη διάρκεια ζωής) και τις σοβαρότατες απειλές που αντιμετωπίζουν, εξαιτίας της αλιείας, της ρύπανσης και της υποβάθμισης των θαλάσσιων ενδιαιτημάτων, έχουν οδηγήσει σε τεράστια μείωση των πληθυσμών τους παγκοσμίως.

Με βάση την πρόσφατη έκθεση του IUCNτουλάχιστον το 50% του πληθυσμού των βάτων και το 54% των καρχαριών βρίσκεται σε κίνδυνο. Κύρια αιτία είναι η υπερεκμετάλλευση των πληθυσμών τους και η παρεμπίπτουσα αλιείας, που σε συνδυασμό με τα χαρακτηριστικά ζωής τους έχει φέρει τους πληθυσμούς τους σε αυτή την ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση.

Στην Κύπρο, οι μελέτες σχετικά με την παρουσία και βιολογία των χονδριχθύων είναι ελάχιστες. Περίπου 40 είδη χονδριχθύων (καρχαρίες, ράγιες, σαλάχια και χίμαιρες) έχουν καταγραφεί στα Κυπριακά ύδατα μέχρι σήμερα ενώ πιθανολογείται πως υπάρχουν περισσότερα. Από αυτά 27 έχουν χαρακτηριστεί ως απειλούμενα με εξαφάνιση στη Κόκκινη Λίστα του IUCN (13 καταγράφονται ως Κρισίμως Κινδυνεύοντα, 7 ως Κινδυνεύοντα και 7 ως Τρωτά). Αντίστοιχα στις ελληνικές θάλασσες εντοπίζονται τουλάχιστον 67 είδη χονδριχθύων με τα 36 να έχουν χαρακτηριστεί ως απειλούμενα με εξαφάνιση στη Κόκκινη Λίστα του IUCN (17 καταγράφονται ως Κρισίμως Κινδυνεύοντα, 10 ως Κινδυνεύοντα και 9 ως Τρωτά). Παρόλη τη κρίσιμη κατάσταση των πληθυσμών τους ακόμα και σήμερα οι γνώσεις μας σχετικά με την κατανομή αλλά και τη βιολογία και την οικολογία τους σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο είναι περιορισμένες.

Σε διεθνές επίπεδο μια σειρά συμβάσεων και νομοθετημάτων προστατεύει διάφορα είδη καρχαριών με τις πιο σημαντικές για τα Μεσογειακά είδη να είναι η Συμβάση της Βαρκελώνης, η Συμβάση της Βέρνης, η Συμβάση της Βόννης, τη Συνθήκη των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, η Σύμβαση CITES (Σύμβαση για το Διεθνές Εμπόριο των Απειλούμενων με Εξαφάνιση Ειδών), ο Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 72/2016 του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 120/2018 και η Σύσταση GFCM/42/2018/2.